تزئینی

تصور ما بهطور طبيعي اين است كه كاري آسانتر از جويدن و بلعيدن خوراكيها وجود ندارد و انتظار هم نداريم كه مشكلي در عمل بلع اتفاق بيفتد، در حالي كه نگاهي كوتاه به سرطانهاي رايج در كشورمان و حتي ديگر كشورهاي جهان نشان ميدهد كه بعد از سرطانهاي معده، دومين سرطان شايع در ميان افراد، سرطان مري است و عوامل مختلفي ميتواند در ايجاد آن نقش داشته باشد. مري، لولهاي است كه حلق را به معده متصل ميكند و دريچهاي كه در انتهاي آن قرار دارد مانع از بازگشت محتويات معده به مري ميشود اما براي اينكه بيشتر با اين سرطان و زمينههاي ابتلاي به آن آشنا شويم با مهدي سيلانيان طوسي، متخصص رادیوتراپی و انکولوژی و استاديار دانشگاه علوم پزشكي مشهد گفتگويي داشتيم كه شما را به خواندن آن دعوت ميكنيم.

آقاي دكتر! آسيب به مري چگونه اتفاق ميافتد؟
همانطور كه ميدانيد، مري بخشي از دستگاه گوارش است كه از حلق شروع و تا معده امتداد دارد. عامل اصلی ایجاد سرطان مری، رشد بافتهای سرطانی است كه سلولها در آن بدون هیچ كنترلی شروع به تقسیم شدن میكنند. اين بيماري در قسمتي از مري كه به معده متصل ميشود، رخ ميدهد و ميتواند در مسير مري نيز ايجاد شود.
وراثت هم در اين بيماري نقش دارد؟
سرطان مري در برخي از شهرهاي شمالي كشور شيوع بيشتري دارد، به همين دليل تحقيقاتي بر روي اين افراد انجام و تئوريهاي مختلفي نيز در اين زمينه مطرح شدهاست. البته ژنتيك و عوامل محيطي هم ميتواند در بروز اين بيماري مطرح شوند و همانطور كه در بسياري از سرطانها ديده ميشود، زندگي ماشيني، بيتحرکي، تغذيه نادرست و استرسها از عوامل ايجادکننده همه سرطانها هستند. به دنبال ايجاد سرطان مري، تودهاي در مجراي مري شكل ميگيرد كه ساير بافتهاي اطراف را نيز درگير و در حركات دوديشكل مري ايجاد اختلال ميكند.
اختلال بلع، یکی از مشکلات فیزیولوژیکی است که در انتقال طبیعی موادغذایی از حفره دهان به معده، مشکل ایجاد میکند. به طور کلی بلع هر مادهغذايي بين 5 تا 10ثانیه طول میکشد و در طی سهمرحله دهانی، دهانی– حلقی و مرحله مربوط به مری کامل میشود.
مدت هر مرحله باید کافی باشد تا از جهش غذا به ریه جلوگیری شود که بهطور معمول علامت ورود غذا یا هر چیز خارجی به ریه، سرفههای ناگهانی است تا چیزی که به اشتباه وارد ریه شده، با فشار هوا به خارج پرتاب شود. این اختلال در هر سنی ممکن است ایجاد شود، حتی در نوزادان هم به دلیل ناتوانیهای تکاملی، ديده ميشود.

یک فوقتخصص گوارش میگوید: عوامل ایجادکننده اختلال بلع اولیه به دودسته تقسیم میشود؛ عوامل ساختاری مانند سرطانهای ناحیه سر و گردن، سرطان حنجره و شکاف کام و همچنين عوامل عملکردی که بیشتر مربوط به مغز است، مانند سکته مغزی و ضربههای مغزی.
دکتر عبدالرسول حیاتبخش ادامه میدهد: اختلالات در بلع ثانویه كه مکانیکی است در شروع بلع رخ ميدهد و مربوط به ناحیه مری است که به دو دسته اختلالات مربوط به مایعات و جامدات و اختلال مربوط به جامدات تقسیم میشود. اختلال در بلع «جامدات و مایعات» مربوط به اختلالات عصبی است که بهصورت رفت و برگشت میباشد و گاهی کم و زیاد میشود. این اختلال در افرادی که ترشکردنهاي مداوم را تجربه میکنند، ایجاد میگردد و در بلند مدت سبب سفتی بافت شده و با گذشت زمان موجب اختلال بلع میشود.
دکتر حیاتبخش با اشاره به اینکه انسداد بلع نسبت به «جامدات» ممکن است انسداد مکانیکی باشد، توضیح میدهد: این اختلال ممکن است داخلی و یا خارجی باشد که در اختلال خارجی، تیروئید و يا سرطان ریه به مری فشار میآورد و مانع بلعیدن غذا میشود.
وی درخصوص علایم این بیماری میگوید: فردی که دچار اختلال بلع باشد، هنگام بلعیدن غذا دچار سرفه میشود، هر چه لقمه را میجود نمیتواند قورت بدهد و غذا به زحمت پایین میرود، گاهی به دلیل سرفه زیاد از خواب بیدار میشود، وجود صدای قلقل مانند آب در گلو بعد از غذا خوردن یا نوشیدن ایجاد میگردد و معمولا زمان زیادی برای غذا خوردن صرف میکند.
وی میافزاید: احساس خستگی بعد از غذاخوردن، باقی ماندن غذا در دهان و روی زبان بعد از پايان غذا، بیرون ریختن مادهغذایی و یا مایعات درحین غذاخوردن، بالارفتن دمای بدن یک ساعت یا بیشتر بعد از غذاخوردن، احساس گیرکردن یا خفگی حین غذاخوردن و کاهش وزن بدن و سوءتغذیه از دیگر علایم آن میباشد. همچنین این افراد به همراه غذا باید آب بخورند تا غذا از گلویشان پایین برود.
این فوقتخصص گوارش درخصوص ديگر علل رایج اختلال بلع میگوید: از دلایل ایجاد این بیماری میتوان به مشکل در ظاهر کام، ضعیف بودن زبان و ضعف ماهیچه گونهها، سقف باز دهان، اسپاسم مري، بیماریهای انسداد ریوی، التهاب مری و برگشت غذا از مری به معده (ريفلاکس) اشاره کرد.
دکتر حیاتبخش درخصوص درمان این بیماری میگوید: درمان این بیماری بستگی به علت آن دارد و نميتوان برای همه بیماران یک نسخه پیچید. در هر حال افرادی که در بلع غذا احساس مشکل می کنند، بهتر است آن را جدي گرفته و خيلي زود به متخصص گوارش مراجعه نمایند.

در صورتي كه تصميم نهايي خود را گرفته و مصرف سيگار را كنار گذاشتهايد، براي ادامه موفقيتآميز راه، دوستان و اعضاي خانواده باید مراقب شما باشند و شما را در ادامه و تداوم اين ترک تشویق نمایند. ممکن است برخی از افراد درصدد تضعیف شما برای ترک کردن شوند، بهتر است از آنها دوری کنید. اگر امکان دوری کردن از این افراد برای شما ممکن نیست، بنشینید و توضیح دهید که چه قدر برای شما مهم است که سیگار کشیدن را ترک کنید و از آنها بپرسید که در این راه به شما کمک خواهند کرد یا نه؟

نوشیدن آب سرد و خوردن وعده غذایی کم
آب سرد را جرعه جرعه بنوشید، این عمل از سيگار كشيدن جلوگیری میکند. تحقیقات جدید نشان میدهد نوشیدن آب سرد با نی باعث آزادشدن هورمون دوپامین میشود. هورمون دوپامین حس خوبي ايجاد و افکار منفی را دور میکند. مصرف وعدههای غذایی کوچک نیز میتواند از تمایل به سیگار کشیدن جلوگیری کند.
تشخیص به جای پاداش
فهرستي از مزایای سیگار نکشیدن، تهیه کنید. این فهرست میتواند شامل کنترل کردن احساسات، صرفهجویی در پول، احساس بهتر طعم غذا و دارا بودن انرژی بیشتر باشد. هنگامی که وسوسه شدید که سیگار بکشید، به فهرست نوشته شده نگاه کنید.
مرتب مسواک بزنيد!
با ترک سیگار، تنفس شما بوی بهتری میدهد. دندانهای خود را مرتب مسواک بزنید. در این صورت، شما تمایل کمتری به سیگار کشیدن دارید و دهانتان بوی تازگی میدهد.
دلايلي برای ترک سیگار
در یک کاغذ، دلایلی که سیگار را ترک کردید، بنویسید. از این کاغذ چند کپی بگیرید و آن را در محلهایی که بیشتر در آن محلها هستید، بگذارید، مانند: آشپرخانه، اتاق کار. بهتر است در کنار آن فهرست، عکس خانواده و کسی را که دوستش دارید، بگذارید.
برنامهریزی كنيد
در هفتههای اول ترک سیگار، روزهای خود را با چیزهایی که میخواهید و یا نیاز دارید، پر کنید. برنامهای برای دورهم جمعشدن و غذاخوردن با دوستان یا فامیل ترتیب دهید. فعالیتهایی که لذت میبرید، انجام دهید. احساسات منفی از قبیل افسردگی، عصبانیت و سرخوردگی باعث میل به سیگارکشیدن میشود. در هفتههای اول، شما با بسیاری از این حالات روبهرو خواهید شد. راهی را برای منحرف کردن فکر خودتان از این افکار منفی بیابید.
چیزی در دهانتان بگذارید
بخشی از وسوسه سیگار کشیدن، داشتن چیزی در دهان است. هنگام وسوسه برای سیگار کشیدن، آدامس، آبنبات سفت و یا میان وعده سالم در دهان خود بگذارید. همیشه چیزی را با خود به همراه داشته باشید.
محدودیت کافئین
کافئین (قهوه و چای) به برخی افراد کمک میکند که در زمانی که خستهاند، هوشیار باشند. اما در برخی افراد حالات عصبی، هیجانی و اضطراب ایجاد میکند. هنگامی که شما در حال ترک سیگار هستید، اثرات کافئین بیشتر میشود. اگر کافئین تاثیر منفی بر شما به جای میگذارد از نوشیدن آن پرهیز کنید.

شیزوفرنی، نوعي بیماری روحی است که در آن، فکر تخریب میشود و برداشت انسان از واقعیت، غیرعادی میگردد. پژوهشها نشان میدهد 40درصد از تغییرات شیمیایی در مغز بیماران شیزوفرنی، در سایر بخشهای بدن آنها نیز بروز میکند. شیزوفرنی در مردان، بیشتر در سنین 10 تا 20سالگی رخ میدهد اما در زنان، شروع اين بيماري در سنین 20 یا اوایل 30سالگی است.

علت اصلی شیزوفرنی هنوز ناشناخته ماندهاست. میتوان گفت که عامل ژنتیکی در آن نقش زيادي دارد. ساختار شیمیایی غیرعادی مغز نیز ممکن است به بروز بیماری کمک کند. سوءظن نسبت به اینکه مورد آزار واقع شده یا بر علیه او توطئهچینی شدهاست، اعتقاد به اینکه افراد مریخی، مغز او را کنترل میکنند و دیدن یا شنیدن چیزهایی که واقعیت ندارند از جمله علائم اين بيماري در بيماران مبتلاست.
اشتباهاتي درباره اين بيماري
برخی بیماریهای مغزی، شبیه شیزوفرنی هستند مثل افسردگی و اختلال دو قطبی.
با وجود آنکه برخی افراد دارای شیزوفرنی، گرایشهای خشونتآمیزی دارند، بیشتر آنها چنین رفتاری ندارند و خیلی از آنها در خود فروميروند.
هر کسی که رفتار بدبینانه دارد، شیزوفرنی ندارد.
هرکسی که صداهایی میشنود، دارای شیزوفرنی نیست. افراد دارای افسردگی ممکن است صداهایی بشنوند. شنیدن صداها، ممکن است ناشی از یک بیماری جسمی یا از نتيجه دارو باشد.
درمانهای غیردارویی
فردی: درمانگر به شخص بیمار کمک میکند، نحوه برخورد با افکار و شرایط ایجادکننده اضطراب را یاد بگیرد و خطر عود بیماری را کاهش دهد. بدین ترتیب الگوهای منفی، افکار و رفتار را تحت کنترل قرار میدهد.
خانوادگی: برای بیماران مبتلا به شیزوفرنی، پذیرفتهشدن در جمع خانواده و دوستان از اهمیت زیادی برخوردار است. اگر اعضای خانواده، بیماری و شرایط ایجادکننده اضطراب را درک و به فرد کمک كنند تا به برنامه دارويی خود عمل کند، در این صورت شانس بیشتری برای پیشرفت خواهدداشت.
جلسات رواندرمانی: در این جلسات، بیمار میآموزد فشارهای روحی خود را كاهش دهد، ارتباطات اجتماعی خود را تقویت و تنشهای خود را كنترل كند؛ همچنین با علائم عود احتمالی این بیماری مانند عصبانیت و اختلال در خواب آشنا میشود.