تصور ما به‌طور طبيعي اين است كه كاري آسان‌تر از جويدن و بلعيدن خوراكي‌ها وجود ندارد و انتظار هم نداريم كه مشكلي در عمل بلع اتفاق بيفتد، در حالي كه نگاهي كوتاه به سرطان‌هاي رايج در كشورمان و حتي ديگر كشورهاي جهان نشان مي‌دهد كه بعد از سرطان‌هاي معده، دومين سرطان شايع در ميان افراد، سرطان مري است و عوامل مختلفي مي‌تواند در ايجاد آن نقش داشته باشد. مري، لوله‌اي است كه حلق را به معده متصل مي‌كند و دريچه‌اي كه در انتهاي آن قرار دارد مانع از بازگشت محتويات معده به مري مي‌شود اما براي اينكه بيشتر با اين سرطان و زمينه‌هاي ابتلاي به آن آشنا شويم با مهدي سيلانيان طوسي، متخصص رادیوتراپی و انکولوژی و استاديار دانشگاه علوم پزشكي مشهد گفتگويي داشتيم كه شما را به خواندن آن دعوت مي‌كنيم.

آقاي دكتر! آسيب به مري چگونه اتفاق مي‌افتد؟
همان‌طور كه مي‌دانيد، مري بخشي از دستگاه گوارش است كه از حلق شروع و تا معده امتداد دارد. عامل اصلی ایجاد سرطان مری، رشد بافت‌های سرطانی است كه سلول‌ها در آن بدون هیچ كنترلی شروع به تقسیم شدن می‌كنند. اين بيماري در قسمتي از مري كه به معده متصل مي‌شود، رخ مي‌دهد و مي‌تواند در مسير مري نيز ايجاد شود.
وراثت هم در اين بيماري نقش دارد؟
سرطان مري در برخي از شهرهاي شمالي كشور شيوع بيشتري دارد، به همين دليل تحقيقاتي بر روي اين افراد انجام و تئوري‌هاي مختلفي نيز در اين زمينه مطرح شده‌است. البته ژنتيك و عوامل محيطي هم مي‌تواند در بروز اين بيماري مطرح شوند و همان‌طور كه در بسياري از سرطان‌ها ديده مي‌شود، زندگي ماشيني، بي‌تحرکي، تغذيه نادرست و استرس‌ها از عوامل ايجادکننده همه سرطان‌ها هستند. به دنبال ايجاد سرطان مري، توده‌‌اي در مجراي مري شكل مي‌گيرد كه ساير بافت‌هاي اطراف را نيز درگير و در حركات دودي‌شكل مري ايجاد اختلال مي‌كند.

به تغذيه نادرست اشاره كرديد، تغذيه در سرطان مري چه تاثيري دارد؟
تغذيه در ايجاد اين بيماري بسيار موثر است. در تحقيقاتي كه بر روي مبتلايان انجام شده ‌است، مشخص گرديد عدم مصرف ميوه و سبزيجات مي‌تواند در ايجاد سرطان مري موثر باشد. ويتامين‌هايD وC املاح و آنتي‌اكسيدان‌ها كه در ميوه و سبزيجات تازه وجود دارد، در پيشگيري از سرطان مري نقش دارند؛ بنابراين توصيه ما مصرف روزانه ميوه‌هاي و سبزيجات است.
آيا عامل ديگري هم وجود دارد؟
خوردن غذاهاي داغ به‌خصوص چاي داغ، مصرف الكل و سيگار مي‌تواند تاثير بدي داشته باشد.
بيماري‌هاي معده هم مي‌تواند در ايجاد اين بيماري نقش داشته باشند؟
در برخي از نمونه‌هايي كه فرد مبتلا به سرطان مري شده، نشانه‌هاي از بيماري‌هاي معده نيز وجود داشته است؛ البته افرادي كه دچار ريفلاكس مي‌شوند به دليل التهاب طولاني‌مدت در ناحيه دريچه معده درصد ابتلاي بيشتري دارند اما نمي‌توانيم به‌طور خاص بگوييم هر فردي كه ريفلاكس معده دارد به سرطان مري هم مبتلا مي‌شود. توصيه مي‌كنيم اين بيماران ريفلاكس خود را درمان نمايند.
از چه سني فرد ممكن است سرطان مري پيدا كند؟
اين بيماري با سن بالا رابط مستقيمي دارد اما شروع آن را مي‌توان بين سنين 45تا 50 سالگي دانست در مواردي نيز در سنين پايين‌تر شاهد ابتلا به آن بوده‌ايم.
از نظر جنسيتي وضعيت ابتلا به چه شكلي است؟
ابتلاي زن و مرد در اين بيماري يكسان مي‌باشد و تفاوتي در آن وجود ندارد.
وضعيت مشهد درخصوص سرطان مري چگونه است؟
به دليل اينكه بيماران از ساير استان‌هاي همجوار براي درمان به مشهد مراجعه مي‌كنند به‌درستي مشخص نيست اما درصد ابتلا آن و در هر 100هزار نفر 14نفر مي‌باشد. همچنين طبق گزارش سال 1386وزرات بهداشت و درمان، در خراسان رضوي 257نفر مبتلا به اين بيماري هستند كه تقريبا روند ابتلا به اين بيماري در طول چند سال اخير ثابت بوده‌است.
سرطان مري چه علايمي دارد؟
اين بيماري در مراحل ابتدايي به شكل گير كردن غذا در گلو به هنگام بلع غذاهاي سفت و جامد خود را نشان مي‌دهد اما اغلب افراد آن را ناديده مي‌گيرند و با خوردن آب براي رفع غذا از كنار آن ساده مي‌گذرند، بيماران در اين مرحله غذاهاي خود را نرم‌تر انتخاب مي‌كنند و بيشتر غذاهاي خود را به سمت مايعات مي‌برند اما در مرحله پيشرفته اين بيماري حتي غذاهاي نرم و مايعات نيز در گلوي آن‌ها گير مي‌كند. متاسفانه اين بيماري علامت‌دار نيست و با درد و يا سوزش خاصي همراه نمي‌باشد كه بيمار به وجود آن مشكوك شود اما بايد اين نكته را هم يادآوري كرد كه هر اشكالي در بلع به سرطان نيست و مراجعه به موقع بسيار موثر است.
آگاهي مردم درخصوص اين بيماري تا چه حدي است؟
افراد مبتلا به دليل اينكه اين بيماري علايم خاصي نداشته، درد و يا ناراحتي در مراحل اوليه ندارند خيلي دير براي درمان اقدام مي‌نمايند؛ زماني كه ديگر بيمار نمي‌تواند حتي مايعات را ببلعد و هنگامي به پزشك مراجعه مي‌كنند كه بيماري در مرحله پيشرفته خود قرار دارد.
آيا در اين مرحله، بيمار درمان مي‌شود؟
بله، هنگامي كه بيمار به پزشك مراجعه مي‌كند ابتدا با آزمايش‌، نمونه‌برداري و آندوسكوپي وضعيت پيشرفت بيماري تعيين‌‌شده و بسته به اينكه بيماري در چه مرحله‌ است يكي از مراحل درماني براي آن انتخاب مي‌شود. بيماراني را كه در مراحل اوليه مراجعه مي‌كنند، مي‌توان با پرتودرماني و شيمي‌درماني درمان نمود. جراحي و يا برداشتن كامل مري نيز ازجمله مراحلي درماني مي‌باشد؛ همچنين در بعضي از بيماران ابتدا شيمي‌درماني و سپس جراحي انجام مي‌شود.
بيماران بعد از عمل جراحي بايد چه نكاتي را رعايت نمايند؟
توصيه ما به افرادي كه مري آن‌ها به‌صورت كامل و يا قسمتي از آن برداشته مي‌شود اين است كه وعده‌هاي غذايي خود را به چند نوبت در شبانه‌روز تقسيم كنند تا دستگاه گوارش به وضعيت جديد خود عادت كند، همچنين از خوردن غذاهاي چرب و سنگين پرهيز كنند و به دليل اينكه معده جايگزين مري شده است نبايد بعد از غذا بلافاصله بخوابند. در خوردن غذاها هيچ‌گونه پرهيزي براي اين افراد وجود ندارد.

منبع: روزنامه شهرآرا