اين بيماري به افتادگي پلک فوقاني و باريک شدن شکاف پلکي اطلاق مي شود و مي تواند يک يا هر دوچشم را درگير کند.
افتادگي پلک ممکن است از مقدار کم که به زحمت قابل تشخيص است تا افتادگي کامل طوري که تمام مردمک را بپوشاند متغير باشد. پتوزيس هم در بچه ها و هم در بزرگسالان روي مي دهد، اما بيشتر موارد آن ناشي از سالخوردگي است.
در فرم خفيف بيماري افتادگي پلک در حدي است که مردمک چشم را نمي پوشاند ولي در موارد شديدتر افتادگي پلک منجر به پوشاندن قسمتي از مردمک شده به طوري که ميدان بينايي را کاهش مي دهد. در برخي موارد پتوز مي تواند ديد طبيعي را محدود و يا حتي بطور کامل مسدود کند.اين بيماري مي تواند در زمان تولد بدليل عدم تکامل عضلات بالا برنده پلک و يا به همراه ساير بيماريهاي مادرزادي ظاهر شود که به آن افتادگي پلک مادرزادي گفته مي شود.
انواع اکتسابي اين بيماري مي تواند بدليل اختلال در عضله بالابرنده پلک فوقاني بر اثر افزايش سن (شايعترين علت)، اشکال در اعصاب مربوط به اين عضلات ويا درگيري مکانيکي پلک بر اثر تومورها و التهابات و وارد شدن ضربه به پلک ايجاد گردد.
در نوع ناشي از افزايش سن، تاندون عضلات بالابرنده پلک از محل اتصالشان روي پلک جدا شده، در نتيجه افتادگي پلک رخ مي دهد که معمولاً در سنين بالاي 50 - 45 سال ديده مي شود.
علايم و نشانه هاي پتوز کدامند ؟
شايع ترين علامت آشکار پتوز در کودکان، افتادگي پلک مي باشد. در پتوز مادرزادي، اغلب عدم تقارن چين پلک فوقاني وجود دارد. کودکان مبتلا به پتوز ممکن است براي ديدن مجبور شوند گردن خود را به عقب خم کنند يا ابروها را به سمت بالا بکشند. اين مانورهاي سر و صورت نشان مي دهند که کودک سعي مي کند براي ديدن از هر دوچشم استفاده کند. بعد از گذشت چند سال، اين وضعيت هاي غير طبيعي سر ممکن است منجر به اختلالات ظاهري سر و گردن شوند.
مشکلات ناشي از پتوز در کودکان کدامند ؟
شايع ترين اختلال جدي مرتبط با پتوز دوران کودکي، آمبليوپي (تنبلي چشم) مي باشد. به دو علت پتوز مي تواند ايجاد تنبلي چشم کند:
1 - انسداد مسير بينايي در موارد پتوز شديد
2 - ايجاد آستيگماتيسم و تاري ديد ناشي از آن.
بعلاوه پتوز ممکن است در صورت وجود انحراف چشم آن را مخفي کند و اين مورد نيز مي تواند منجر به تنبلي چشم شود.
پتوز مادرزادي چگونه درمان مي شود ؟
در اغلب موارد، پتوز کودکان با جراحي درمان مي شود. اگر تنبلي چشم هم وجود داشته باشد، ممکن است درمان با قرار دادن پوشش روي چشم سالم، استفاده از عينک يا قطره چشمي ضروري باشد. تشخيص لزوم انجام جراحي و انتخاب روش مناسب، بر اساس عوامل زير صورت مي گيرد:
سن کودک ،درگيري يک يا هر دو پلک، شدت پتوز،
قدرت عضلات بالا برنده و پايين آورنده پلک،وضعيت حرکات چشمي
در اوايل دوران زندگي معمولاً ضرورتي به انجام جراحي براي موارد خفيف تا متوسط پتوز وجود ندارد. هم در موارد مذکور و هم موارد شديدي که تحت عمل جراحي قرار گرفته اند، بايد به طور منظم از نظر تنبلي چشم، عيوب انکساري و حالت هاي وابسته توسط چشم پزشک بررسي شوند و در صورت نياز تحت درمان قرار گيرند.
توصيه ها:
کودکاني که با پتوز متوسط يا شديد متولد مي شوند بايد حتماً درمان شوند، زيرا محدود شدن ميدان بينايي وعدم ديد مناسب سبب ايجاد تنبلي چشم مي شود. تمام کودکاني که پتوز دارند (حتي موارد خفيف) بايد هر ساله توسط چشم پزشک معاينه شوند. بدتر شدن پتوز در طول زمان مي تواند سبب تغيير شکل چشم به دليل رشد کودک و بزرگتر شدن چشم ها و گاهي مشکل در بينايي شود.
بيمار مي بايست دو هفته قبل ازجراحي داروهايي مثل ديکلوفناک، بروفن، آسپرين و وارفارين که شانس خونريزي حين عمل يا پس از آن را افزايش مي دهند، قطع نمايد. مي توان از روز بعد از عمل مصرف آنها را مجدداً آغاز کرد.
در 10 تا 20 درصد مواردنياز به يک عمل روتوش جهت اصلاح نهايي موقعيت پلک مي باشد. اين کار تنظيمي معمولاً چند هفته تا چند ماه بعد انجام مي گيرد و هدف آن تنظيم نهايي عضله در محل مناسب است.