خانواده ها بايد به محض احساس وجود اعتياد اينترنتي در بين اعضاي خود، مراتب را با روانشناسان و متخصصان مربوط درميان گذاشته و از عواقب آن به شدت جلوگيري كنند.
در سال هاي اخير استفاده از اينترنت در ايران روندي رو به رشد داشته است و اين امر تا بدان جايي پيش رفته كه اين دنياي مجازي منابع اطلاعات و حتي سرگرمي هاي كاربران ايراني را هم دگرگون كرده است.
اطلاع از آخرين خبرهاي روز دنيا ، ارسال ايميل و چت با دوستان، به دست آوردن اطلاعات جزئي و كلي از مسائل مختلف، همه و همه نشان از فوايد آشكار « اينترنت» در دنياي امروز است، اما آيا به راستي همگان از اين ابزار به درستي استفاده مي كنند؟
لفظ »اعتياد« در وهله نخست تداعي كننده اعتيادهاي سنتي همچون اعتياد به مواد مخدر، قمار و پرخوري است اما در چند سال اخير نوعي ديگر از اعتياد رواج يافته است كه شايد به جرأت بتوان گفت تعداد معتادان آن از ديگر موارد هم فزوني يافته است و «اعتياد به اينترنت» يا همان اعتياد آن لاين نام دارد؛ حضور در رسانه هاي مجازي، وبلاگ ها، خريدهاي اينترنتي، حضور در اتاق هاي گپ زني همچون ديگر اعتيادها با جداسازي فرد از خانواده، او را به انزوا كشانده و سلامت جسم و روح او را به مخاطره مي اندازد.
روانشناسان اعتياد اينترنتي را نوعي اختلال روان شناختي- اجتماعي مي دانند كه شامل نوعي وابستگي رفتاري است و استفاده بيمارگونه و وسواسي از اينترنت را شامل مي شود؛ به بياني ديگر فرد معتاد به اينترنت نوعي احساس به روز بودن در محيط تكنولوژيك مي كند كه در تحقيقات انجام شده پيامدهاي زيستي و رواني بسياري هم از مشاهده شده است.
¤ اختلال در زندگي 53 درصد معتادان به اينترنت
بر اساس يك تحقيق به عمل آمده 53 درصد از معتادان به اينترنت در روابط ازدواج، دوستيابي و روابط بين كودكان و والدين داراي اختلال بوده اند؛ اين افراد دنياي مجازي را جايگزين دنياي واقعي خود كرده و تمام وقت خود را صرف اين دنياي تهي مي كنند .
« بيوه مجازي» از جمله عباراتي است كه در مورد دنياي مجازي افراد متاهل از آن نام برده مي شود؛ حتي در نمونه هاي شديد اعتياد به اينترنت، مادر وقت كافي براي رسيدن به فرزندان را ندارد؛ يكي ديگر از مشخصه هاي رفتاري اعتياد به اينترنت پرخاشگري در عدم دسترسي به اينترنت است.
از ديگر مشكلات نوعي مسخ شدگي است؛ معتاد اينترنتي قادر به انجام عمل در محيط واقعي نيست و در واقع بيشتر ذهنيات فرد هستند كه انرژي معتاد را مي گيرند تا اعمال روزانه ي او در محيط واقعي.
بر اساس گزارش هاي مطالعاتي از «اينترنت» به عنوان يكي از عوامل طلاق نام برده مي شود، امري كه در خلال آن همسران ضمن توجه بيشتر به دوستان مجازي خود، تمايل دارند كه با همسر خود در زندگي مجازي ارتباط داشته باشند تا با آنها به خريد بروند و يا در كارهاي اجتماعي شركت كنند؛ چه بسا كاركناني كه به علت استفاده بيش از حد از اينترنت، بارگذاري هاي فراوان و عدم توجه و رسيدگي به وظايف اصلي، كار خود را از دست داده اند؛ اين گونه است كه اينترنت به عنوان پيشقراول انقلاب صنعتي ديجيتال، تاثيرات منفي بر روند زندگي روزمره مردم گذاشته و خطرات خود را از بالقوه به بالفعل تغيير مي دهد.
¤ جاذبه هاي اينترنت و اعتياد كاربران
طيبه فردوسي داراي دكتراي روانشناسي سلامت و عضو هيأت علمي دانشگاه تهران، يكي از عوامل وابستگي جوانان به اينترنت را ناشي از روند زندگي آنها در دوران كودكي عنوان مي كند و مي گويد: اينكه كودكان بنا بر شرايط كاري والدين و عدم رسيدگي به آنها با چه بازي هايي سرگرم بودند، از جمله عواملي است كه چندين سال بعد خود را در قالب اعتياد به اينترنت نشان مي دهد.
وي ادامه مي دهد: عامل ديگر به گروه همسالان باز مي گردد؛ نوع رفتارها، گرايش ها و شخصيت گرايي تحت تأثير عامل مهم گروه همسالان قرار مي گيرد؛ اين امر تا بدان جا پيش مي رود كه استفاده از اينترنت به عنوان مد اجتماعي در اين گروه به وجود مي آيد.
اين استاد دانشگاه جاذبه هاي اينترنت را از ديگر عوامل ايجاد اعتياد بين كاربران مي داند و اظهار مي دارد: آن لاين بودن، انگيزه هاي نوگرايي و تنوع طلبي و ارتباطي را بيشتر فراهم مي كند كه البته ماحصل آن به ارمغان آوردن مشكلات و عوارض مختلف جسمي و روانشناختي است.
وي در اين باره توضيح مي دهد: فرد در بعد جسماني به مشكلات بينايي، شنوايي و فيزيولوژيكي و در بعد روانشناسي به مشكلات تك بعدي دچار مي شود؛ انسان موجودي اجتماعي است، بنابراين روابط بايد در وهله نخست با انسان ها تعريف شود نه با ماشين ها و كامپيوتر كه البته در صورت عدم تحقق چنين امري، اين موضوع در دراز مدت زيان آور مي شود.
فردوسي با طرح اين سؤال كه آيا ابزارها مي توانند نيازهاي عاطفي فردي براي رشد را تأمين كنند؟ مي گويد: درست است كه اينترنت فضاهاي علمي و رسانه اي را براي كاربران باز مي كند اما متأسفانه افراد به شكل تك بعدي به اينترنت اعتياد پيدا مي كنند و خود را از رشد فرهنگي و اجتماعي محدود مي كنند.
وي ابراز تأسف مي كند از اينكه هيچ گونه فرهنگ سازي و آموزش پيش از ورود صنعت به مردم داده نمي شود؛ اين اشكال يكي از معضلات عمده است كه بايد از سوي روانشناسان و متصديان امور فرهنگي مورد كنكاش قرار گيرد؛ نه تنها در بحث اينترنت بلكه در ديگر امور هم قبل از ورود به كشور بايد زمينه سازي هاي لازمي براي پيشگيري حادثه صورت گيرد.
وي ادامه مي دهد: چگونه است كه خانواده ها زمان زيادي را براي امور ورزشي و فرهنگي فرزندان خود صرف مي كنند و به مسائل كلان تر بي توجهي مي كنند؟ بايد از همان سال هاي كودكي جامعه شناختي فرهنگي و شيوه هاي زندگي و رفتاري نيز آموزش داده شود .
اين استاد دانشگاه ضمن تأكيدي دوباره به امر پيشگيري از مواردي همچون اعتياد به اينترنت كه ضررهايي بيش از آنچه گفته شد در بطن خانواده و جامعه مي گذارد، مي افزايد: خانواده ها بايد به محض احساس وجود چنين موردي در بين اعضاي خود، مراتب را با روانشناسان و متخصصان مربوط درميان گذاشته و از عواقب آن به شدت جلوگيري كنند .