سوختگي

الف-ساختمان پوست:

جزيي از دستگاه محافظ بدن است كه سطح خارجي بدن را پوشانيده و آن را در مقابل عوامل خارجي محافظت مي نمايد.

ساختمان پوست از سه لايه تشكيل شده است.اين لايه ها از سطح به عمق به ترتيب عبارتند از:

رو پوست (اپي درم) ، پوست(درم) ، زيرپوست(آندو درم).

ب- تعريف و درجات سوختگي:

ضايعاتي كه در اثر حرارت ،موادشيميايي ، جريان برق ،مواد راديو اكتيو در بافت هاي مختلف ايجاد مي شود را سوختگي مي نامند.                                                                                                                                     

 سوختگي ها بر اساس عمق،وسعت ،محل آن ونسبت سطح سوختگي به تمام بدن به سه نوع خطرناك(درجه3) ،متوسط(درجه2) و جزئي(درجه1)تقسيم مي گردند.

عوارض مهم سوختگي عبارتند از شوك و عفونت:

شوك: در سوختگي هاي شديد و عمدتآ بعلت كاهش حجم خون اتفاق مي افتد.

عفونت: بدنبال سوختگي ها در اثر جايگزيني انواع ميكروب ها در محل زخم سوختگي كه به روش بهداشتي پانسمان نشده باشد بوجود مي آيد.

ج- اصول كلي كمك هاي اوليه در سوختگي ها:                                                                                             

  1ـ حذف عامل سوختگي                    2ـ ارزيابي بيمار          3ـ درمان سوختگي               4ـ انتقال بيمار به مركز درمان

د-انواع سوختگي و كمك ها ي اوليه آنها: 

سوختگي با آتش

اقدامات امدادي كه بايد انجام داد عبارتنداز:                                                      

  حذف عامل سوختگي: با آب سرد آتش را خفه كنيد - لباس هاي مستعد آتش سوزي را در آوريد از دويدن شخص در حال سوختن جلوگيري كنيد .

ارزيابي بيمار: علائم حياتي و شوك و...را كنترل وعمق و وسعت و وخامت سوختگي را بررسي كنيد. 

درمان سوختگي:

1- بيمار را روي سطحي از بدن كه سوختگي وجود ندارد يا كمترين سطح سوختگي را دارد دراز كنيد.

2- وسائل آلوده كننده را از بدن مصدوم جدا كنيد.

3- لباس هاي چسبيده به محل زخم را هرگز جدا نكنيد.

4- توسط آب خنك و تميز محل سوختگي را شستشو دهيد.

5- محل زخم را با گاز استريل پانسمان كنيد.

6- اگر بيمار قادر به نوشيدن است و زمان كافي داريد بر اساس جدول زير مايعات به مصدوم بنوشانيد. 

 بزرگسالان5/0ليوان ، بچه هاي12-1 سال25/0ليوان ، كمتر از يكسال 125/0ليوان

در صورت وخامت سوختگي مصدوم را به اولين مركز درماني منتقل كنيد.

تذكر:در سوختگي با قير بلافاصله منطقه را با آب سرد خنك كنيد.قير را هرگز بر نداريد سپس اقدامات اوليه ذكر شده فوق را بعمل آوريد.

سوختگي با مواد شيميائي

  از جدي ترين نوع سوختگي ها بوده كه در سطح كم و عمق زيادتري بدن را دچار سوختگي مي نمايد.

حذف عامل سوختگي:لباس هاي آلوده را در آورده و محل را با آب فراوان شستشو دهيد.

ارزيابي بيمار:علائم حياتي ، شوك و ... را كنترل وعمق و وسعت و وخامت سوختگي را بررسي كنيد.

درمان سوختگي : درمان اين نوع سوختگي عبارت از شستشوي موضع با آب فراوان حداقل بمدت 20 تا 30 دقيقه و سپس اقدامات درماني بايد همانند سوختگي با حرارت بعمل آيد.

انتقال مصدوم: مصدوم را در صورت امكان به اولين مركز درماني منتقل كنيد.

تذكر: در صورت آلوده شدن چشم با مواد شيميايي بهترين كار شستشو با آب فراوان است.دقت كنيد تا در موقع شستشو آب مصرف شده از جانب بيروني چشم خارج شود تا چشم مقابل را آلوده نكند.در صورت وجود جسم خارجي در چشم با نوك دستمال تميز آن را به آرامي خارج كنيد بعد از شستشوي چشم را با گاز استريل پانسمان و مصدوم را منتقل كنيد.

 

سوختگي با جريان برق

 اين نوع سوختگي داراي عمق زيادي است و به بافت هاي داخل بدن صدمه مي زند.

اقدامات امدادي در اين نوع سوختگي عبارتند از:

حذف عامل سوختگي: توسط يك وسيله عايق مصدوم را از جريان برق جدا كنيد.

ارزيابي بيمار: علائم حياتي ، شوك و ... را كنترل وعمق و وسعت و وخامت سوختگي را بررسي كنيد.

درمان سوختگي : محل ورود خروج برق را پانسمان و اقدامات امدادي شبيه سوختگي با حرارت را به عمل آوريد. 

انتقال: مصدوم را در اسرع وقت به اولين مركز درماني منتقل كنيد.

 

سوختگي ناشي از اشعه

 توسط دو نوع اشعه سوختگي ايجاد مي گردد: 1ـ اشعه خورشيد                2ـ تشعشات اتمي

در مورد تشعشات اتمي ابتدا محافظت خود امدادگر از خطر تشعشات و ثانيا رفع آلودگي مصدوم و درصورت امكان ارائه كمكهاي اوليه سوختگي با حرارت مد نظر قرار مي گيرد و در مرحله آخر انتقال مصدوم به مركز درماني انجام مي پذيرد. اطلاعات بيشتر را در قسمت دفاع اتمي و امدادرساني در دفاع اتمي دنبال كنيد.

تذكرات:

1ـ روش برآورد عمق و وسعت و وخامت سوختگي را به خوبي فراگيريد.

2ـ در مورد سوختگي هاي وخيم كمك هاي اوليه را سريعا انجام و مصدوم را در اسرع وقت به مركز درماني انتقال دهيد.

3- اگر لباس به محل زخم چسبيده است لباس هاي اطراف زخم را بريده و از بدن خارج كنيد ولي به محل زخم دست نزنيد.

4ـ هرگز براي سرد كردن محل از يخ استفاده نكنيد.

5ـ به آب مصرفي جهت افزايش سرماي آن نمك اضافه نكنيد.

6ـ كمك هاي اوليه در مورد سوختگي هاي شديد بايد سريعا انجام گيرند.

7ـ نارسائي تنفسي و شوك احتمالي را سريعا كنترل نمائيد(بخصوص در سوختگي ها بوسيله برق).

8ـ در سوختگي با مواد شيميائي استفاده از ماده خنثي كننده هيچ امتيازي به شستشوي با آب فراوان ندارد.لذا ازاستفاده از آنها خودداري گردد و حتما از آب تميز استفاده كنيد.